ทำไมผู้ป่วยที่ได้รับอาหารสายเกิดอาการท้องเสียอาการท้องเสียในผู้ป่วยที่ได้รับอาหารทางสายยาง (Tube Feeding Diarrhea) เป็นปัญหาที่พบบ่อยและสร้างความกังวลใจให้ผู้ดูแลมากครับ แต่สาเหตุส่วนใหญ่มักเกิดจาก "วิธีการจัดการ" มากกว่าตัวโรคของผู้ป่วยเอง
สาเหตุหลักที่ทำให้ผู้ป่วยท้องเสีย พร้อมวิธีแก้ไขครับ:
1. ความสะอาดและการปนเปื้อน (Contamination)
นี่เป็นสาเหตุอันดับหนึ่งเลยครับ:
อาหารบูด: อาหารปั่นผสมที่ตั้งทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้องนานเกิน 2 ชั่วโมง หรือเก็บในตู้เย็นเกิน 24 ชั่วโมง จะมีเชื้อแบคทีเรียเจริญเติบโตสูงมาก
อุปกรณ์ไม่สะอาด: ไซริงค์ (Syringe) เหยือกตวง หรือเครื่องปั่นที่ล้างไม่สะอาด หรือมีคราบอาหารเก่าค้างอยู่ตามซอก
การป้องกัน: ลวกอุปกรณ์ด้วยน้ำร้อนทุกครั้งก่อนใช้ และทำอาหารใหม่สดเสมอ
2. สูตรอาหารมีความเข้มข้นสูงเกินไป (High Osmolality)
สาเหตุ: หากสูตรอาหารมีน้ำตาลหรือเกลือแร่สูงเกินไป (เข้มข้นมาก) เมื่อเข้าสู่ลำไส้ มันจะ "ดึงน้ำ" จากผนังลำไส้ออกมาผสม ทำให้เกิดอาการถ่ายเหลวคล้ายท้องเสีย (Dumping Syndrome)
การป้องกัน: ลองเจือจางอาหารด้วยน้ำต้มสุกเพิ่มขึ้น หรือปรับลดปริมาณน้ำตาลในสูตรลง
3. การให้อาหาร "เร็ว" หรือ "เย็น" เกินไป
ให้เร็วเกินไป: การใช้ลูกสูบไซริงค์ดันอาหารแรงๆ เพื่อให้เสร็จเร็ว จะไปกระตุ้นลำไส้ให้บีบตัวอย่างรวดเร็วเพื่อขับอาหารออก
เย็นเกินไป: อาหารที่เพิ่งนำออกจากตู้เย็นแล้วให้ทันที จะทำให้ลำไส้ระคายเคือง
การป้องกัน: ปล่อยให้อาหารไหลลงตาม "แรงโน้มถ่วง" ช้าๆ (มื้อหนึ่งควรใช้เวลา 15-20 นาที) และรอให้อาหารมีอุณหภูมิเท่าอุณหภูมิห้องก่อนให้
4. การใช้ยาปฏิชีวนะ (Antibiotics)
สาเหตุ: หากผู้ป่วยกำลังทานยาฆ่าเชื้อ ยาจะไปฆ่า "จุลินทรีย์ตัวดี" ในลำไส้ ทำให้สมดุลเสียไปและเกิดอาการท้องเสีย
การป้องกัน: ปรึกษาแพทย์เพื่อเสริม "โปรไบโอติกส์ (Probiotics)" หรือจุลินทรีย์ตัวดี เพื่อปรับสมดุลลำไส้
📊 สรุปวิธีเช็กเบื้องต้นเมื่อผู้ป่วยท้องเสีย
สิ่งที่ต้องเช็ก วิธีแก้ไข
อาหารมีกลิ่นเปรี้ยว/แยกชั้นไหม? ทิ้งทันทีและทำใหม่ เน้นความสะอาด
ความเร็วในการให้? ยกไซริงค์ให้ต่ำลงเพื่อให้ไหลช้าลง
ยาที่ได้รับช่วงนี้? ตรวจสอบว่ามีนาฆ่าเชื้อหรือยาระบายที่มากเกินไปไหม
สูตรอาหารหวานไปไหม? ลดน้ำตาลหรือผลไม้หวานจัดในสูตรปั่น
💡 สังเกตอาการที่ต้องไปพบแพทย์
หากผู้ป่วยท้องเสียร่วมกับอาการเหล่านี้ อย่ารอนะครับ:
ถ่ายเหลวเกิน 3-5 ครั้งต่อวัน จนดูอ่อนเพลีย
มีไข้สูง หรือปวดท้องรุนแรง
ความดันตก หรือปัสสาวะออกน้อยมาก (สัญญาณภาวะขาดน้ำ)
