ผลข้างเคียงของการให้ อาหารสายยาง ผ่านจมูก !การให้อาหารทางสายยางผ่านจมูก (Nasogastric Tube - NG Tube) แม้จะเป็นวิธีที่สะดวกเพราะไม่ต้องผ่าตัด แต่เนื่องจากตัวสายต้องพาดผ่านเนื้อเยื่อที่บอบบางอย่างโพรงจมูกและหลอดอาหาร จึงอาจเกิด "ผลข้างเคียง" ได้ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ดังนี้ครับ:
1. การระคายเคืองและบาดเจ็บทางกายภาพ
แผลกดทับที่ปีกจมูก: เป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุด เกิดจากสายยางกดเบียดผิวหนังนานๆ หรือพลาสเตอร์รั้งแน่นเกินไปจนเนื้อเยื่อขาดเลือด
เจ็บคอและกลืนลำบาก: ตัวสายที่ค้างอยู่ในคอหอยจะทำให้ผู้ป่วยรู้สึกเหมือนมีสิ่งแปลกปลอมตลอดเวลา ทำให้ระคายเคือง แสบคอ หรือกลืนน้ำลายลำบาก
เลือดกำเดาไหล: อาจเกิดขึ้นได้ตอนใส่สาย หรือจากการที่สายเสียดสีกับผนังโพรงจมูกจนเป็นแผล
2. ภาวะแทรกซ้อนในระบบทางเดินหายใจ
ไซนัสอักเสบ (Sinusitis): สายยางอาจไปอุดกั้นทางระบายน้ำเมือกในโพรงจมูก ทำให้เกิดการสะสมของเชื้อโรคและกลายเป็นไซนัสอักเสบได้
ปอดอักเสบจากการสำลัก: หากปลายสายเคลื่อนที่ออกจากกระเพาะอาหารมาอยู่ที่หลอดอาหาร แล้วมีการให้อาหาร อาหารอาจไหลลงปอดแทน ซึ่งอันตรายมาก
3. ผลต่อระบบทางเดินอาหาร
หูรูดหลอดอาหารเสื่อม (GERD): การมีสายพาดผ่านหูรูดระหว่างหลอดอาหารและกระเพาะอาหาร ทำให้หูรูดปิดไม่สนิท น้ำย่อยและอาหารจึงไหลย้อนกลับขึ้นมาได้ง่ายกว่าปกติ (กรดไหลย้อน)
หลอดอาหารอักเสบ: เกิดจากการเสียดสีของสายยางหรือการไหลย้อนของกรดเป็นเวลานาน
4. ผลกระทบด้านจิตใจและภาพลักษณ์
ความมั่นใจลดลง: สายยางที่ใบหน้าอาจทำให้ผู้ป่วยรู้สึกไม่มั่นใจเมื่อต้องพบปะผู้อื่น
ความหงุดหงิด: ผู้ป่วยที่มีภาวะสับสน (Confusion) มักจะพยายามดึงสายออกบ่อยๆ เพราะความรำคาญ ทำให้ต้องใส่สายใหม่ซ้ำๆ ซึ่งเพิ่มความเจ็บปวด
📊 ตารางสรุป: วิธีลดผลข้างเคียง
ผลข้างเคียง วิธีป้องกัน/แก้ไข
แผลที่ปีกจมูก เปลี่ยนตำแหน่งการติดพลาสเตอร์ทุกวัน และเช็ดทำความสะอาดจมูกเสมอ
กรดไหลย้อน ยกศีรษะสูง 30-45 องศา ทั้งขณะให้และหลังให้อาหาร 1 ชั่วโมง
ปากและคอแห้ง ทำความสะอาดช่องปาก (Oral Care) บ่อยๆ และจิบน้ำเปล่า (ถ้าหมออนุญาต)
สายเลื่อน/หลุด ทำเครื่องหมายที่สายยางไว้ และตรวจเช็กขีดระยะก่อนให้อาหารทุกมื้อ
💡 ข้อแนะนำจากผม
หากผู้ป่วยมีความจำเป็นต้องให้อาหารทางสายยาง นานกว่า 4-6 สัปดาห์ แพทย์มักจะแนะนำให้พิจารณาเปลี่ยนไปใช้ "สายให้อาหารทางหน้าท้อง (PEG)" แทน เพื่อลดผลข้างเคียงจากการใส่สายทางจมูกระยะยาวและช่วยให้ผู้ป่วยสบายตัวขึ้นครับ
