อาหารสายยางสำหรับผู้ที่ต้องการโปรตีนสูง/ส่งเสริมภูมิคุ้มกันสำหรับผู้ป่วยที่ต้องการ "โปรตีนสูงและส่งเสริมภูมิคุ้มกัน" (Immunonutrition) มักเป็นกลุ่มที่เพิ่งผ่านการผ่าตัดใหญ่, ผู้ป่วยมะเร็ง, ผู้ป่วยที่มีแผลกดทับรุนแรง หรือผู้ป่วยวิกฤตใน ICU ที่ร่างกายกำลังเกิดการอักเสบอย่างหนักครับ
หัวใจสำคัญของอาหารกลุ่มนี้ไม่ใช่แค่ "ปริมาณ" แต่เป็น "ชนิดของสารอาหาร" ที่ช่วยกระตุ้นการทำงานของเซลล์เม็ดเลือดขาวและช่วยซ่อมแซมเนื้อเยื่อครับ
1. สารอาหารหลักที่ต้องเน้น (The Big 3 for Immunity)
หากคุณเลือกซื้อสูตรสำเร็จรูป หรือจะเสริมเข้าไปในอาหารปั่นเอง ควรมี 3 ตัวนี้เป็นหลักครับ:
โปรตีนคุณภาพสูง (High Quality Protein): ร่างกายต้องการโปรตีนเพิ่มขึ้นเพื่อสร้างเซลล์ภูมิคุ้มกันและสมานแผล หากเป็นสูตรสำเร็จรูปมักใช้ เวย์โปรตีน (Whey) เพราะดูดซึมไปใช้ได้เร็วที่สุด
อาร์จินีน (Arginine): เป็นกรดอะมิโนที่ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและส่งเสริมการทำงานของ T-Cell (เซลล์ภูมิคุ้มกัน) ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
น้ำมันปลา (Fish Oil/Omega-3): เน้นตัว EPA ซึ่งมีคุณสมบัติในการ "ลดการอักเสบ" (Anti-inflammatory) ช่วยให้ร่างกายไม่อ่อนเพลียจนเกินไปจากการสู้กับโรค
2. สูตรสำเร็จรูปที่แนะนำ (Medical Grade)
สูตรเหล่านี้ถูกออกแบบมาเพื่อ "การฟื้นฟู" โดยเฉพาะครับ:
Oral Impact: เป็นสูตรที่รวมทั้ง อาร์จินีน, โอเมก้า 3 และนิวคลีโอไทด์ ไว้ด้วยกัน มักใช้เตรียมตัวก่อนผ่าตัด 5-7 วัน หรือใช้หลังผ่าตัดเพื่อให้แผลติดเร็ว
ProSure / Supportan: เน้นพลังงานสูงและมี EPA สูง เหมาะมากสำหรับผู้ป่วยมะเร็งที่ต้องการคงมวลกล้ามเนื้อและเสริมภูมิคุ้มกัน
Boost Optimum / Nutren Optimum: มีเวย์โปรตีนสูงและเสริม จุลินทรีย์โพรไบโอติกส์ (Probiotics) เพราะ 70% ของระบบภูมิคุ้มกันอยู่ที่ลำไส้ครับ
3. หากต้องการเตรียม "อาหารปั่นเอง" ให้โปรตีนสูง
หากคุณแม่ต้องการทำเองที่บ้าน สามารถปรับสูตรมาตรฐานให้มีโปรตีนและสารต้านอนุมูลอิสระสูงขึ้นได้ดังนี้ครับ:
แหล่งโปรตีน: ใช้ ไข่ขาวต้มสุก (ไข่ขาว 1 ฟอง ให้โปรตีนประมาณ 4 กรัม) หรือ อกไก่ลอกหนัง
การเสริมโปรตีน: สามารถผสม เวย์โปรตีนผง (สูตรทางการแพทย์) เพิ่มเข้าไปในอาหารที่ปั่นเสร็จแล้วได้ เพื่อเพิ่มโปรตีนโดยไม่ทำให้ปริมาตรอาหารเยอะเกินไป
สารต้านอนุมูลอิสระ: เพิ่มผักสีเข้ม เช่น ฟักทอง หรือ แครอท (ต้มเปื่อยและกรอง) เพื่อให้ได้เบต้าแคโรทีน
ไขมันดี: ใช้น้ำมันรำข้าว หรือน้ำมันมะกอก และอาจปรึกษาหมอเพื่อเสริมน้ำมันปลา (Fish Oil) แบบหยด
4. ข้อควรระวังและการดูแล
ระวังเรื่องไต: การได้รับโปรตีนสูงเกินไปอาจทำให้ไตทำงานหนัก หากผู้ป่วยมีค่าไต (Creatinine/BUN) ผิดปกติ ต้องได้รับคำนวณปริมาณโปรตีนจากนักกำหนดอาหารอย่างแม่นยำครับ
การย่อย: อาหารโปรตีนสูงมักมีความเข้มข้นสูง อาจทำให้ท้องอืดได้ง่าย ควรให้ น้ำเปล่าตามหลังมื้ออาหาร ในปริมาณที่เพียงพอ
อุณหภูมิ: หากเสริมโพรไบโอติกส์ (จุลินทรีย์ดี) ห้ามใช้น้ำร้อนจัดผสม เพราะจุลินทรีย์จะตายหมดครับ ให้ใช้น้ำอุณหภูมิห้องหรือน้ำอุ่นๆ เท่านั้น
💡 ตารางสรุปการเลือกใช้
จุดประสงค์ สารอาหารที่ต้องมี สูตรที่เหมาะสม
ต้องการสมานแผล / ผ่าตัด อาร์จินีน + โปรตีนสูง Oral Impact, สูตรเสริมไข่ขาวเยอะ
เสริมภูมิช่วงรับเคมีบำบัด EPA (Fish Oil) + พลังงานสูง ProSure, Supportan
บำรุงสุขภาพทั่วไป/ผู้สูงอายุ โพรไบโอติกส์ + เวย์โปรตีน Boost Optimum, Nutren Optimum
